Câu hỏi của người dân: Bị bắt khi đang sử dụng ma túy có bị đi tù không? Trường hợp nào chỉ bị xử phạt hành chính, trường hợp nào bị khởi tố hình sự? Phân tích đầy đủ quy định pháp luật mới nhất về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
Luật sư tư vấn: Ma túy vẫn luôn là một trong những vấn nạn nhức nhối của toàn xã hội. Thời gian gần đây, liên tiếp các vụ việc nghệ sĩ, người nổi tiếng hay giới trẻ bị bắt quả tang, khởi tố liên quan đến ma túy tại các quán bar, karaoke, căn hộ chung cư... gây xôn xao dư luận.
Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng: “Chỉ những đối tượng mua bán, vận chuyển hoặc tàng trữ ma túy số lượng lớn mới bị đi tù. Còn người chỉ hút, hít, 'chơi' ma túy thì cùng lắm chỉ bị xử phạt hành chính hoặc đưa đi cai nghiện.” Tuy nhiên, thực tế khốc liệt hơn rất nhiều. Không ít trường hợp ban đầu chỉ bị phát hiện khi đang sử dụng ma túy, nhưng sau đó vẫn bị khởi tố vụ án, khởi tố bị can và đối mặt với mức án tù hàng chục năm. Ngược lại, có những trường hợp dương tính với ma túy nhưng lại được cho về hoặc áp dụng biện pháp tại ngoại.
Khái niệm người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định mới nhất
Theo khoản 9 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 “Người sử dụng trái phép chất ma túy là người có hành vi sử dụng chất ma túy mà không được sự cho phép của người hoặc cơ quan chuyên môn có thẩm quyền và xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể có kết quả dương tính.” Cơ quan chức năng thường phát hiện hành vi này thông qua các hình thức: Kiểm tra hành chính đột xuất tại các tụ điểm nhạy cảm (quán bar, vũ trường, karaoke, khách sạn); Xét nghiệm nhanh (nước tiểu, máu) khi tuần tra giao thông hoặc theo tin báo tố giác của quần chúng nhân dân.
Chỉ sử dụng ma túy có bị truy cứu trách nhiệm hình sự (đi tù) không?
Đây là câu hỏi mà các bậc phụ huynh và thân nhân đặc biệt quan tâm khi có người thân bị tạm giữ.
Căn cứ pháp lý: Kể từ khi Bộ luật Hình sự 2015 có hiệu lực, Tội sử dụng trái phép chất ma túy đã bị bãi bỏ. Do đó, nếu một người Chỉ duy nhất có hành vi tự sử dụng ma túy vào cơ thể mình, họ sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự (không bị đi tù).Thay vào đó, người sử dụng ma túy sẽ bị xử lý theo các hình thức hành chính và biện pháp ngăn chặn sau:
Xử phạt vi phạm hành chính: Theo Khoản 1 Điều 3 Nghị định 282/2025/NĐ-CP
“Điều 30. Vi phạm các quy định về phòng, chống và kiểm soát ma túy
1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Sử dụng trái phép chất ma túy nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự;”
Lập hồ sơ quản lý: Người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị lập hồ sơ quản lý tại nơi cư trú trong thời hạn 01 năm (theo Luật Phòng, chống ma túy 2025).
“Điều 24. Quản lý, giáo dục của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền đối với người sử dụng trái phép chất ma túy
1. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp phòng ngừa nhằm giúp người sử dụng trái phép chất ma túy không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy, phòng ngừa người sử dụng trái phép chất ma túy thực hiện hành vi vi phạm pháp luật
2. Thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là 01 năm kể từ ngày ra quyết định quản lý .
Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy không phải là biện pháp xử lý hành chính.”
Cai nghiện bắt buộc: Nếu thuộc trường hợp nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên, không đăng ký cai nghiện tự nguyện hoặc vi phạm quy trình cai nghiện tại gia đình, cộng đồng thì sẽ bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc từ 12 đến 36 tháng.
“Điều 29. Thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy
1. Thời hạn cai nghiện ma túy đối với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, đối với người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng.
[...]”
“Điều 30. Hình thức cai nghiện ma túy
Cai nghiện ma túy bắt buộc bao gồm:
a) Cai nghiện ma túy bắt buộc tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập cho người từ đủ 18 tuổi trở lên thực hiện đầy đủ thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 29 của Luật này;
b) Cai nghiện ma túy bắt buộc tại trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện ma túy công lập đủ điều kiện thực hiện cai nghiện ma túy cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện đầy đủ thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 29 của Luật này.”
Vì sao nhiều người đang "chơi" ma túy vẫn bị khởi tố hình sự?
Nếu luật quy định "chỉ sử dụng thì không bị đi tù", tại sao trên báo chí hàng ngày vẫn có hàng loạt vụ bắt quả tang nhóm bay lắc sử dụng ma túy và bị khởi tố hình sự?
Ranh giới giữa "Xử phạt hành chính" và "Khởi tố hình sự" khi bị bắt tại hiện trường sử dụng ma túy là cực kỳ mong manh. Cơ quan điều tra sẽ không dừng lại ở việc test bản thân người đó có dương tính hay không, mà sẽ xem xét toàn bộ các hành vi phụ trợ xung quanh:
Trường hợp 1: Bị khởi tố về tội "Tàng trữ trái phép chất ma túy" (Điều 249 BLHS)
Khi bị bắt quả tang đang sử dụng, nếu cơ quan công an khám xét người, túi xách, hoặc phòng ở mà thu giữ được ma túy chưa sử dụng hết (chỉ cần từ 0,1g đối với Heroin, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA, Ketamine...), người đó sẽ lập tức bị khởi tố về tội Tàng trữ, mức án thấp nhất là từ 01 đến 05 năm tù.
“Điều 249. Tội tàng trữ trái phép chất ma túy
1. Người nào tàng trữ trái phép chất ma túy mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển, sản xuất trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này hoặc một trong các tội quy định tại các điều 248, 250, 251, 252 và 256a của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
b) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 01 gam đến dưới 500 gam;
c) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 0,1 gam đến dưới 05 gam;
d) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 01 kilôgam đến dưới 10 kilôgam;
đ) Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 05 kilôgam đến dưới 50 kilôgam;
e) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 01 kilôgam đến dưới 10 kilôgam;
g) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 01 gam đến dưới 20 gam;
h) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 10 mililít đến dưới 100 mililít;
i) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm b đến điểm h khoản này.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Có tổ chức;
b) Phạm tội 02 lần trở lên;
c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
d) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
đ) Sử dụng người dưới 16 tuổi vào việc phạm tội;
e) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 500 gam đến dưới 01 kilôgam;
g) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 05 gam đến dưới 30 gam;
h) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 10 kilôgam đến dưới 25 kilôgam;
i) Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 50 kilôgam đến dưới 200 kilôgam;
k) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 10 kilôgam đến dưới 50 kilôgam;
l) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 20 gam đến dưới 100 gam;
m) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 100 mililít đến dưới 250 mililít;
n) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm e đến điểm m khoản này;
o) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:
a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 01 kilôgam đến dưới 05 kilôgam;
b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 30 gam đến dưới 100 gam;
c) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 25 kilôgam đến dưới 75 kilôgam;
d) Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 200 kilôgam đến dưới 600 kilôgam;
đ) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 50 kilôgam đến dưới 150 kilôgam;
e) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 100 gam đến dưới 300 gam;
g) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 250 mililít đến dưới 750 mililít;
h) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến điểm g khoản này.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:
a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng 05 kilôgam trở lên;
b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng 100 gam trở lên;
c) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng 75 kilôgam trở lên;
d) Quả thuốc phiện khô có khối lượng 600 kilôgam trở lên;
đ) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng 150 kilôgam trở lên;
e) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng 300 gam trở lên;
g) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích 750 mililít trở lên;
h) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến điểm g khoản này.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.”
Trường hợp 2: Bị khởi tố về tội "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy" (Điều 255 BLHS)
Đây là "bẫy pháp lý" nguy hiểm nhất mà giới trẻ hiện nay hay mắc phải. Nếu bạn tham gia vào một nhóm "bay lắc" và có một trong các hành vi sau, bạn sẽ bị khởi tố với khung hình phạt cực kỳ nghiêm khắc (thấp nhất từ 02 đến 07 năm tù, phổ biến là từ 07 đến 15 năm tù nếu có tình tiết định khung) với những hành vi:
Góp tiền mua ma túy về để cả nhóm cùng sử dụng.
Là người đứng ra thuê phòng karaoke, khách sạn, căn hộ (với mục đích để cả nhóm bay lắc).
Là người chuẩn bị dụng cụ (đĩa sứ, thẻ, ống hút, loa, đèn chớp).
Là người "xào ke", "chia phần", "mời mọc" hoặc dùng sức mạnh, uy lực để ép buộc, rủ rê người khác sử dụng.
“Điều 255. Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy
1. Người nào tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Phạm tội 02 lần trở lên;
b) Đối với 02 người trở lên;
c) Đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 18 tuổi;
d) Đối với phụ nữ mà biết là có thai;
đ) Đối với người đang cai nghiện;
e) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
g) Gây bệnh nguy hiểm cho người khác;
h) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm:
a) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên hoặc gây chết người;
b) Gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%;
c) Gây bệnh nguy hiểm cho 02 người trở lên;
d) Đối với người dưới 13 tuổi.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân:
a) Gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên;
b) Làm chết 02 người trở lên.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt quản chế, cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.”
Trường hợp 3: Bị khởi tố về tội "Chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy" (Điều 256 BLHS)
Áp dụng đối với chủ nhà, chủ phòng trọ, chủ khách sạn hoặc người thuê nhà nhưng lại cho phép người khác mượn/thuê địa điểm của mình để sử dụng ma túy.
“Điều 256. Tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy
1. Người nào cho thuê, cho mượn địa điểm hoặc có bất kỳ hành vi nào khác chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 255 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
b) Phạm tội 02 lần trở lên;
c) Đối với người dưới 16 tuổi;
d) Đối với 02 người trở lên;
đ) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.”
Bị bắt vì ma túy: trường hợp nào được tại ngoại?
Trong ngôn ngữ pháp lý, không có thuật ngữ "tại ngoại", mà được hiểu là việc không bị áp dụng biện pháp tạm giam (được áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lãnh hoặc đặt tiền để bảo đảm).
Việc một người bị bắt liên quan đến ma túy có được "tại ngoại" trong quá trình điều tra hay không phụ thuộc hoàn toàn vào Tội danh bị khởi tố và Nhân thân:
Được tại ngoại (Không bị tạm giam): Thường áp dụng khi người đó chỉ bị xử lý hành chính về hành vi sử dụng, hoặc bị khởi tố tội Tàng trữ ở khung hình phạt ít nghiêm trọng (số lượng ma túy rất ít), có thành khẩn khai báo, có nơi cư trú rõ ràng, nhân thân tốt (chưa có tiền án tiền sự), không có dấu hiệu bỏ trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ.
Bị tạm giam (Không được tại ngoại): Thường áp dụng đối với tội danh Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy hoặc Mua bán, Vận chuyển. Đây là nhóm tội phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, cơ quan điều tra hầu như sẽ áp dụng lệnh tạm giam ngay từ giai đoạn phê chuẩn lệnh bắt để phục vụ điều tra, tránh thông đồng, tiêu hủy chứng cứ.
Thân nhân cần làm gì khi người thân bị bắt vì ma túy?
Khi nhận được tin dữ, hầu hết các gia đình đều hoảng loạn, tìm mọi cách để "chạy chọt" hoặc "xin bảo lãnh". Tuy nhiên, đây là những sai lầm có thể khiến tình trạng pháp lý của người thân trở nên tồi tệ hơn. Gia đình cần bình tĩnh thực hiện các bước sau:
Xác định rõ thông tin cốt lõi: Người thân bị bắt bởi cơ quan công an nào? Bị bắt về hành vi gì (chỉ test dương tính hay công an có thu giữ được ma túy, cân tiểu ly, loa đèn tại hiện trường)?
Hợp tác và cung cấp hồ sơ nhân thân: Chuẩn bị sẵn các giấy tờ như: Giấy khen, bằng cấp, chứng nhận gia đình có công với cách mạng, hồ sơ bệnh án (nếu có bệnh hiểm nghèo)... để làm căn cứ xin áp dụng biện pháp tại ngoại/giảm nhẹ sau này.
Tuyệt đối không can thiệp sai pháp luật: Không nghe theo các lời hứa hẹn "chạy án" để tránh tiền mất tật mang.
Liên hệ Luật sư hình sự càng sớm càng tốt: Các vụ án về ma túy diễn biến rất nhanh trong 24h - 72h đầu (giai đoạn tạm giữ để xét hỏi). Việc có Luật sư tham gia sớm sẽ giúp:Giám sát tính khách quan của các biên bản lấy lời khai, biên bản bắt người quả tang; Xác định đúng vai trò của người thân (chỉ là người sử dụng hay bị đồng bọn đổ vấy là người tổ chức); Kịp thời làm đơn xin bảo lãnh tại ngoại nếu đủ điều kiện.
KẾT LUẬN
Tóm lại, bị bắt khi đang sử dụng ma túy có bị đi tù không phụ thuộc hoàn toàn vào việc cơ quan công an có chứng minh được các hành vi kèm theo như tàng trữ, mua bán hay tổ chức sử dụng hay không. Hãy bảo vệ bản thân và gia đình bằng cách hiểu đúng luật và tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý kịp thời.
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Trên đây là những phân tích của Công ty Luật Tân Cảng về tội ma túy. Để được tư vấn cụ thể hơn về các vấn đề pháp lý liên quan, cũng như được giải đáp các thắc mắc, được hỗ trợ rà soát hồ sơ pháp lý, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án giải quyết phù hợp khi gặp phải các vướng mắc pháp lý tương tự, quý khách hàng có thể liên hệ với Công ty Luật Tân Cảng qua thông tin bên dưới. Với đội ngũ Luật sư chuyên nghiệp và nhiều kinh nghiệm, Công ty Luật Tân Cảng luôn sẵn sàng lắng nghe những khó khăn và đồng hành cùng quý khách hàng trong suốt quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Công ty Luật TNHH MTV Tân Cảng
Địa chỉ: Tầng 2, số 85, đường số 13, Khu dân cư Vạn Phúc 1, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0965 921 058
Email: luattancang@gmail.com
Website: luattancang.com