Câu hỏi của người dân: Quán ăn của gia đình tôi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh với ngành nghề kinh doanh chính là: “Nhà hàng và các dịch vụ ăn uống phục vụ lưu động”. Sau khi có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, quán đã lập tức khai trương và đi vào hoạt động cửa hàng lẩu nướng tại TP.HCM mà không thực hiện thêm bất kỳ thủ tục nào khác. Sau 2 tháng hoạt động, Đoàn kiểm tra tiến hành kiểm tra đột xuất và báo rằng quán của tôi không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và chưa có biên bản nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy. Đoàn kiểm tra đã lập biên bản vi phạm hành chính, ra quyết định xử phạt và đình chỉ hoạt động của quán cho đến khi khắc phục xong. Tôi thắc mắc vì sao đã có Giấy chứng nhận đăng ký doanh rồi mà vẫn bị xử phạt hành chính?
Luật sư tư vấn:
Theo tinh thần của pháp luật Việt Nam, quyền tự do kinh doanh là một trong những quyền cơ bản của công dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, để đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự xã hội, đạo đức cộng đồng và sức khỏe của cơ thể, Nhà nước quy định một số ngành nghề bắt buộc phải đáp ứng các điều kiện đặc thù trước khi đi vào hoạt động. Và câu hỏi đặt ra là Làm thế nào để doanh nghiệp xác định chính xác, đầy đủ các loại điều kiện cần thiết cho mô hình kinh doanh của mình nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật, đồng thời cơ quan nhà nước cần làm gì để tối ưu hóa quy trình cấp phép, giảm tải gánh nặng hành chính nhưng vẫn giữ vững hiệu quả quản lý?
Ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện là gì?
Trước hết, ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện có thể hiểu là những ngành nghề mà pháp luật không cấm kinh doanh, nhưng muốn đầu tư, kinh doanh các ngành, nghề này, phải đáp ứng được điều kiện mà Nhà nước đặt ra với mỗi ngành, nghề. Đây là điều kiện mà tổ chức, cá nhân phải đáp ứng khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, không bao gồm các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật do cơ quan có thẩm quyền ban hành về chất lượng sản phẩm, dịch vụ. Theo quy định tại Điều 7 Luật Đầu tư năm 2025, những điều kiện này bao gồm những điều kiện cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.
Và theo danh sách được liệt kê tại Phụ lục IV Luật Đầu tư năm 2025, hiện nay có 198 ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 28/02/2027), trong đó, số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giảm từ 198 xuống còn 142.
“Giấy phép con” là gì?
Những điều kiện trên được thể hiện thông qua một văn bản pháp lý và được áp dụng theo nhiều hình thức được quy định tại khoản 5 Điều 7 Luật Đầu tư năm 2025. Tùy thuộc vào từng ngành, nghề, người kinh doanh sẽ phải đáp ứng một hoặc nhiều hình thức sau:
Giấy phép - hay còn được gọi là “Giấy phép con”: có thể kể đến như Giấy phép lữ hành quốc tế, giấy phép hoạt động trung tâm ngoại ngữ…
Giấy chứng nhận: bao gồm Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, Giấy chứng nhận đủ điều kiện về phòng cháy và chữa cháy…
Chứng chỉ hành nghề: Bằng cấp, chứng chỉ của người đứng đầu hoặc nhân viên kỹ thuật (Ví dụ: Chứng chỉ hành nghề dược, chứng chỉ hành nghề luật sư).
Vốn pháp định: Yêu cầu mức vốn tối thiểu để hoạt động (các ngành, nghề yêu cầu điều kiện này có thể kể đến như Kinh doanh dịch vụ bảo vệ, kinh doanh bất động sản,...).
Các hình thức văn bản chấp thuận khác hoặc chỉ cần đáp ứng đủ điều kiện quy định mà không cần xin phép trước (như một hình thức hậu kiểm).
Các điều kiện này được quy định cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành. Điển hình có thể kể đến như Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm được ghi nhận tại Luật An toàn thực phẩm năm 2010. Cụ thể, tại khoản 10 Điều 5 của Luật này cấm Sản xuất, kinh doanh thực phẩm tại cơ sở không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, Chương V của Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm cũng quy định chi tiết về điều kiện này. Theo đó, Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm khi hoạt động, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 12 Nghị định này.
Cơ sở đầu tư, kinh doanh ngành, nghề có điều kiện cần phải làm gì để đáp ứng đủ điều kiện?
Để một cơ sở đầu tư, kinh doanh ngành, nghề có điều kiện nói chung và quán ăn trong trường hợp thực tế của bạn nói riêng đi vào hoạt động hợp pháp, quy trình tuân thủ phải được thực hiện một cách chặt chẽ từ khâu chuẩn bị cơ sở vật chất đến khâu hoàn thiện thủ tục hành chính. Trong trường hợp thực tế nêu trên, quán ăn này kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành theo số thứ tự 44 trong Phụ lục IV Luật Đầu tư năm 2025 và thuộc các trường hợp phải xin cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Chính vì thế, để việc kinh doanh của quán ăn được hợp pháp, cần đáp ứng các điều kiện tương ứng. Trước hết là về Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Đây là giấy phép con quan trọng nhất. Cơ quan chức năng sẽ xuống thẩm định trực tiếp xem bếp có thiết kế theo nguyên tắc một chiều không, dụng cụ có đảm bảo không, nguồn nước có sạch không... Và theo khoản 1 Điều 18 Nghị định 115/2018 ngày 04/9/2018 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, việc quán ăn trên không có Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm là hành vi vi phạm quy định về Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và có thể bị xử phạt từ từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Bên cạnh đó là điều kiện về Phòng cháy chữa cháy: Tùy thuộc vào quy mô diện tích quán ăn hoặc số tầng, chủ quán ăn phải có biên bản kiểm tra an toàn PCCC hoặc hệ thống PCCC được nghiệm thu.
Vậy nên để hoạt động của quán ăn được hợp pháp, chủ quán cần phải đáp ứng các điều kiện này. Cụ thể là phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm và các “giấy phép con” khác cần thiết cho hoạt động của quán ăn.
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Trên đây là những phân tích của Công ty Luật Tân Cảng về những trường hợp cần phải đăng ký “giấy phép con”. Để được tư vấn cụ thể hơn về các vấn đề pháp lý liên quan, cũng như được giải đáp các thắc mắc, được hỗ trợ rà soát hồ sơ pháp lý, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án giải quyết phù hợp khi gặp phải các vướng mắc pháp lý tương tự, quý khách hàng có thể liên hệ với Công ty Luật Tân Cảng qua thông tin bên dưới. Với đội ngũ Luật sư chuyên nghiệp và nhiều kinh nghiệm, Công ty Luật Tân Cảng luôn sẵn sàng lắng nghe những khó khăn và đồng hành cùng quý khách hàng trong suốt quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Công ty Luật TNHH MTV Tân Cảng
Địa chỉ: Tầng 2, số 85, đường số 13, Khu dân cư Vạn Phúc 1, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0965 921 058
Email: luattancang@gmail.com
Website: luattancang.com